Dầu ô liu nguyên chất (extra virgin olive oil — EVOO) từ lâu đã được ca ngợi là thực phẩm tốt cho sức khỏe và là thành phần chủ chốt của Chế độ ăn Địa Trung Hải — chế độ ăn được chứng minh có thể hỗ trợ tăng tuổi thọ. Nhưng nếu bạn nghĩ chai dầu ô liu từ siêu thị là lựa chọn tốt nhất hiện có, bạn có thể chưa biết đến một phiên bản vượt trội hơn: dầu ô liu giàu phenolic (high phenolic olive oil — HP olive oil).
Để hiểu rõ về loại dầu đang tạo sóng trong cộng đồng wellness này, chúng tôi đã trao đổi với Tiến sĩ Limor Goren — nhà sinh học phân tử với bằng tiến sĩ từ Đại học Thành phố New York và là người sáng lập thương hiệu dầu ô liu giàu phenolic Kyoord.
Phenolic là gì và tại sao quan trọng?
Polyphenol là một loại chất chống oxy hóa có tự nhiên trong nhiều loại thực phẩm thực vật, và chúng là yếu tố cốt lõi tạo nên lợi ích sức khỏe của dầu ô liu. Bạn có thể đã nghe đến một số loại polyphenol như axit tannic và flavonoid. Polyphenol có thể giảm nguy cơ mắc bệnh bằng cách ngăn ngừa hoặc thậm chí đảo ngược tổn thương tế bào do lão hóa, môi trường, chế độ ăn và lối sống gây ra. “Giàu phenolic” đơn giản có nghĩa là thực phẩm đó chứa hàm lượng polyphenol cao.
Điều gì làm cho dầu ô liu giàu phenolic khác biệt?
Tất cả dầu ô liu nguyên chất đều chứa polyphenol, nhưng dầu ô liu giàu phenolic đặc biệt hơn ở ba yếu tố then chốt.
Đầu tiên là giống ô liu. Không phải giống ô liu nào cũng có thể tạo ra dầu giàu phenolic — một số giống tự nhiên chứa nhiều polyphenol hơn những giống khác.
Thứ hai là thời điểm thu hoạch — và đây là điểm khác biệt quan trọng nhất. “Ô liu phải được thu hoạch khi còn xanh và chưa chín,” Tiến sĩ Goren giải thích. “Đây là điều mà 99% nhà sản xuất không làm vì sản lượng ở giai đoạn này rất thấp và không có lợi về kinh tế. Họ thích đợi đến khi ô liu chín để có thể thu hoạch gấp đôi hoặc gấp ba lượng dầu.”
Thứ ba là điều kiện bảo quản. Bất kỳ loại dầu ô liu nguyên chất nào — kể cả loại giàu phenolic — đều sẽ mất dần phenol theo thời gian do quá trình oxy hóa. Vì vậy điều kiện bảo quản và độ tươi là yếu tố then chốt để đảm bảo dầu vẫn còn giàu phenol khi bạn mua và sử dụng.
Tại sao chúng ta mới biết đến loại dầu này gần đây?
Dầu ô liu giàu phenolic đã tồn tại từ khi con người biết ép ô liu, nhưng có nhiều lý do khiến nó chưa được thương mại hóa rộng rãi. Công nghiệp hóa sản xuất dầu ô liu đã khiến các nhà sản xuất tập trung vào số lượng thay vì chất lượng. Thị trường toàn cầu lâu nay ưu tiên dầu sản lượng cao và chất lượng thấp hơn là loại sản lượng thấp nhưng chất lượng cao cần thiết để sản xuất dầu giàu phenolic. Ngoài ra, hầu hết các trang trại ô liu gia đình đã giữ dầu giàu phenolic cho tiêu dùng cá nhân thay vì bán ra thị trường vì chi phí sản xuất cao nhưng nhu cầu thị trường không bù đắp được khoản chi phí đó.
Về mặt khoa học, các nhà nghiên cứu chỉ phát hiện ra các phenol khác nhau trong dầu ô liu trong 30 năm gần đây. Các phenol quan trọng hơn về mặt sinh học như oleocanthal chỉ được phát hiện khoảng 15 năm trước, và nghiên cứu y học về lợi ích của chúng vẫn còn ở giai đoạn sơ khai.
Tại sao nhãn dầu ô liu ở Mỹ không ghi lợi ích sức khỏe?
Nếu mua dầu ô liu giàu phenolic ở châu Âu, bạn sẽ thấy nhãn ghi rằng polyphenol trong dầu ô liu góp phần bảo vệ lipid trong máu khỏi stress oxy hóa. Điều này không xảy ra tại Mỹ. EU đã phê duyệt các tuyên bố sức khỏe này cho dầu ô liu giàu phenolic vào năm 2016, áp dụng cho bất kỳ loại dầu ô liu nào chứa tối thiểu 5 mg hydroxytyrosol và các dẫn xuất của nó trên mỗi 20g dầu. Do thiếu nhận thức về lợi ích của polyphenol trong dầu ô liu, FDA chưa phê duyệt tuyên bố tương tự ở Mỹ — và Tiến sĩ Goren hoài nghi điều này sẽ sớm thay đổi.
Dầu ô liu giàu phenolic có vị như thế nào?
Loại dầu này có vị mạnh và đặc biệt hơn EVOO thông thường. Polyphenol tự nhiên có vị đắng — đó chính là vị bạn nên tìm kiếm. Phenol quan trọng nhất đối với sức khỏe con người — oleocanthal — kích hoạt các thụ thể vị giác ở cổ họng và tạo ra cảm giác cay nồng, đôi khi thậm chí khiến bạn ho nhẹ. Nếu bạn không cảm thấy một chút nóng rát nhẹ ở phía sau vòm họng, điều đó có nghĩa là dầu của bạn không chứa oleocanthal — không phải dấu hiệu tốt.
Cách sử dụng dầu ô liu giàu phenolic
Cần lưu ý trước: loại dầu này không rẻ. Trừ khi chi phí không phải vấn đề, dầu ô liu giàu phenolic không nên thay thế chai dầu dùng để nấu ăn hàng ngày của bạn. Tiến sĩ Goren gợi ý bắt đầu bằng cách thưởng thức nguyên chất: uống một thìa dầu giàu phenolic khi bụng đói. “Đây là điều nhiều người ở vùng Địa Trung Hải làm, và được cho là liên quan đến tuổi thọ cao hơn và tỷ lệ bệnh tật thấp hơn,” bà chia sẻ. Nếu không thích uống thẳng, hãy dùng nó như một loại gia vị cao cấp: rưới lên salad Caprese, cá nướng hoặc trộn vào nước sốt salad.
Dầu ô liu giàu phenolic chứa nhiều hơn những thành phần tạo nên sức khỏe của dầu ô liu, đồng thời mang lại hương vị mạnh mẽ. Dù giá cao hơn và khó thay thế dầu nấu ăn hàng ngày, đây là sản phẩm đáng thử cho bất kỳ ai muốn tăng cường sức khỏe thông qua thực phẩm.