Sau đợt bùng phát virus Andes (ANDV) liên quan đến tàu du lịch MV Hondius, mạng lưới nghiên cứu quốc tế với sự tham gia của 21 quốc gia đã nhanh chóng được kích hoạt. Sáng kiến này nhằm thu thập dữ liệu khoa học quan trọng về khả năng lây lan, phản ứng miễn dịch và mức độ nghiêm trọng của bệnh để hỗ trợ phát triển các biện pháp phòng chống hiệu quả trong tương lai.
21 quốc gia phối hợp nghiên cứu virus Andes
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết một chương trình nghiên cứu quốc tế mang tên NAVIS đã chính thức được triển khai sau khi xuất hiện ổ dịch virus Andes liên quan đến tàu du lịch MV Hondius.
Đây là nghiên cứu theo dõi diễn tiến tự nhiên của bệnh trên những người từng tiếp xúc với virus, nhằm tìm hiểu sâu hơn về thời gian ủ bệnh, cơ chế lây truyền, động học của virus trong cơ thể cũng như các yếu tố làm tăng nguy cơ diễn biến nặng.
Nghiên cứu được xây dựng dựa trên một bộ quy trình chuẩn hóa, giúp các quốc gia tham gia thu thập dữ liệu theo cùng một phương pháp, từ đó tạo ra nguồn dữ liệu có tính so sánh và độ tin cậy cao.
Hơn 1.600 chuyên gia quốc tế cùng tham gia
Việc triển khai NAVIS được thúc đẩy sau một cuộc tham vấn khoa học khẩn cấp do Cơ quan An ninh Y tế Vương quốc Anh (UKHSA) điều phối thông qua mạng lưới Hantavirus Collaborative Open Research Consortium (CORC).
Mạng lưới này đã huy động hơn 1.600 chuyên gia đến từ trên 130 quốc gia nhằm xác định các ưu tiên nghiên cứu cấp bách và xây dựng chiến lược phối hợp toàn cầu trước nguy cơ dịch bệnh.
Theo ông Yper Hall thuộc UKHSA, việc nhanh chóng tạo ra bằng chứng khoa học trong thời gian dịch bệnh bùng phát là yếu tố quan trọng để phát triển các biện pháp y tế như xét nghiệm, thuốc điều trị và vaccine.
Mục tiêu hỗ trợ phát triển vaccine và phương pháp điều trị
Một trong những mục tiêu trọng tâm của NAVIS là xây dựng cơ sở dữ liệu chuẩn hóa về virus Andes để phục vụ nghiên cứu y sinh học.
Các nhà khoa học kỳ vọng kết quả nghiên cứu sẽ giúp:
- Hiểu rõ hơn về cách thức lây truyền của virus.
- Xác định thời gian ủ bệnh chính xác.
- Đánh giá phản ứng miễn dịch của cơ thể sau phơi nhiễm.
- Làm rõ nguyên nhân khiến một số bệnh nhân diễn biến nặng.
- Hỗ trợ phát triển vaccine, thuốc điều trị và công cụ chẩn đoán hiệu quả hơn.
- WHO nhấn mạnh vai trò của hệ thống nghiên cứu sẵn sàng ứng phó dịch bệnh
Chương trình NAVIS được điều phối với sự hỗ trợ của ANRS Emerging Infectious Diseases thông qua dự án BE READY do Liên minh châu Âu tài trợ.
Bên cạnh đó, nghiên cứu còn áp dụng khung nghiên cứu ISARIC – nền tảng quốc tế được thiết kế nhằm hỗ trợ thu thập dữ liệu và mẫu bệnh phẩm một cách nhanh chóng, đồng bộ trong các đợt bùng phát bệnh truyền nhiễm mới nổi.
Theo bà Sylvie Briand, Trưởng nhóm Khoa học của WHO, các hệ thống nghiên cứu cần được chuẩn bị sẵn từ trước thay vì xây dựng trong lúc khủng hoảng xảy ra.
Bà nhấn mạnh rằng các phản ứng trước dịch bệnh trong tương lai nên bắt đầu bằng việc kích hoạt những mạng lưới nghiên cứu đã được thiết lập, qua đó rút ngắn thời gian thu thập dữ liệu và đẩy nhanh quá trình phát triển giải pháp y tế.
Nhiều trung tâm nghiên cứu hàng đầu tham gia
NAVIS quy tụ sự tham gia của 21 quốc gia gồm Australia, Bỉ, Canada, Đan Mạch, Pháp, Đức, Hy Lạp, Ireland, Italy, Nhật Bản, Hà Lan, New Zealand, Singapore, Nam Phi, Tây Ban Nha, Thụy Sĩ, Thổ Nhĩ Kỳ, Anh, Mỹ cùng một số quốc gia khác.
Các đơn vị nghiên cứu góp mặt trong dự án là nhiều trung tâm y tế và tổ chức khoa học hàng đầu thế giới như:
- Trung tâm Kiểm soát Dịch bệnh Australia.
- Hệ thống Y tế Sinai Health.
- Viện Nghiên cứu Y khoa Quốc gia Pháp (Inserm).
- Viện Pasteur Hy Lạp.
- Đại học Dublin.
- Trung tâm Quốc gia về Bệnh truyền nhiễm Singapore.
- Bệnh viện Đại học Zurich.
- Đại học Liverpool.
- Đại học Emory (Mỹ).
- Tăng cường năng lực nghiên cứu tại các khu vực có nguy cơ dịch bệnh
WHO cho rằng các quốc gia và khu vực thường xuyên xuất hiện dịch bệnh cần đóng vai trò trung tâm trong hoạt động nghiên cứu và tạo lập bằng chứng khoa học.
Điều này đòi hỏi phải đầu tư mạnh hơn vào mạng lưới thử nghiệm lâm sàng, hệ thống xét nghiệm, cơ chế giám sát dịch tễ, hội đồng đạo đức nghiên cứu và cơ sở hạ tầng phục vụ nghiên cứu dịch bệnh.
Các chuyên gia nhận định đợt bùng phát virus Andes vừa qua đã cho thấy tầm quan trọng của việc chuẩn bị sẵn sàng năng lực nghiên cứu. Đây được xem là yếu tố then chốt giúp thế giới phản ứng nhanh hơn trước các dịch bệnh mới nổi trong tương lai.