Mùa hè với thời tiết nắng nóng khiến nhiều trẻ biếng ăn, đổ nhiều mồ hôi và có nguy cơ mất nước cao hơn bình thường. Nếu chế độ dinh dưỡng không được điều chỉnh phù hợp, trẻ dễ mệt mỏi, giảm sức đề kháng và ảnh hưởng đến sự phát triển. Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo cha mẹ cần xây dựng thực đơn cân đối, tăng cường thực phẩm thanh mát, bổ sung đủ nước và duy trì vận động để giúp trẻ khỏe mạnh trong suốt mùa hè.
Vì sao cần điều chỉnh chế độ dinh dưỡng cho trẻ vào mùa hè?
Mùa hè là thời điểm nhiệt độ tăng cao khiến cơ thể trẻ mất nhiều nước và chất điện giải qua mồ hôi. Đồng thời, thời tiết oi bức cũng làm trẻ giảm cảm giác ngon miệng, ăn ít hơn so với những thời điểm khác trong năm.
Tuy nhiên, đây cũng là giai đoạn trẻ tham gia nhiều hoạt động ngoài trời, vui chơi và vận động nhiều hơn nên nhu cầu năng lượng vẫn rất lớn. Vì vậy, cha mẹ cần điều chỉnh khẩu phần ăn để vừa đảm bảo cung cấp đầy đủ dưỡng chất, vừa giúp trẻ dễ tiêu hóa và hấp thu tốt hơn.
Đảm bảo đầy đủ 4 nhóm thực phẩm trong mỗi ngày
Dù vào mùa nào, trẻ vẫn cần được cung cấp đầy đủ bốn nhóm chất dinh dưỡng gồm chất bột đường, chất đạm, chất béo cùng vitamin và khoáng chất.
Trong mỗi bữa ăn chính nên có sự kết hợp đa dạng các loại thực phẩm nhằm đảm bảo cân đối dinh dưỡng. Việc thay đổi cách chế biến, màu sắc và hương vị món ăn cũng giúp kích thích vị giác, hạn chế tình trạng biếng ăn ở trẻ trong những ngày nắng nóng.
Theo khuyến nghị dành cho trẻ em lứa tuổi học đường, protein nên chiếm khoảng 13–20% tổng năng lượng khẩu phần, chất béo từ 20–30%, còn carbohydrate chiếm khoảng 55–65%. Bên cạnh đó, năng lượng trong ngày cũng cần được phân bổ hợp lý. Bữa sáng nên cung cấp khoảng 25–30% nhu cầu năng lượng, bữa trưa 30–40%, bữa phụ khoảng 5–10% và bữa tối khoảng 25–30%.
Ưu tiên thực phẩm thanh mát, giàu chất xơ
Trong mùa hè, cha mẹ nên tăng cường các loại rau xanh có tính mát như rau muống, rau dền, bí xanh, bí đỏ và các loại rau theo mùa. Những thực phẩm này không chỉ giúp giải nhiệt mà còn bổ sung lượng lớn vitamin, khoáng chất và chất xơ, hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động hiệu quả.
Các món ăn cũng nên chế biến theo hướng thanh đạm, nhiều rau và canh, hạn chế chiên rán nhiều dầu mỡ để trẻ dễ tiêu hóa hơn. Ngoài ba bữa chính, có thể bổ sung cho trẻ các bữa phụ với sữa, sữa chua, chè hạt sen hoặc bánh flan để tăng thêm năng lượng và dưỡng chất.
Bổ sung vitamin và khoáng chất từ trái cây tươi
Mùa hè là thời điểm có nhiều loại trái cây giàu vitamin C, vitamin A, kali và chất chống oxy hóa. Đây là nguồn dưỡng chất quan trọng giúp tăng cường hệ miễn dịch, hỗ trợ quá trình phát triển và bảo vệ cơ thể trước các tác nhân gây bệnh.
Cha mẹ nên cho trẻ ăn đa dạng các loại trái cây như cam, bưởi, chuối, dưa hấu, nho, dâu tây hoặc bơ. Đối với các loại quả có hàm lượng đường cao như sầu riêng, mít hay xoài chín, chỉ nên cho trẻ ăn với lượng vừa phải để tránh nạp quá nhiều đường và năng lượng.
Cung cấp đủ nước giúp trẻ phòng ngừa mất nước
Nước chiếm khoảng 60–70% trọng lượng cơ thể và đóng vai trò quan trọng trong mọi hoạt động sống. Vào mùa hè, nhu cầu nước của trẻ tăng lên do cơ thể mất nhiều nước qua mồ hôi.
Trẻ ở độ tuổi tiểu học cần trung bình khoảng 1.200–1.500 ml nước mỗi ngày. Ngoài nước lọc, trẻ có thể bổ sung thêm nước từ sữa ít đường hoặc không đường, sữa đậu nành, sữa chua uống, nước ép trái cây, sinh tố hoặc các loại nước mát truyền thống như nước rau má, nước sâm.
Điều quan trọng là cha mẹ nên tập cho trẻ thói quen uống nước đều đặn ngay cả khi chưa cảm thấy khát để hạn chế nguy cơ mất nước.
Hạn chế đồ ăn nhanh và nước ngọt
Đồ ăn chế biến sẵn, thức ăn nhanh, thực phẩm nhiều đường, nhiều muối hoặc nhiều chất béo bão hòa không chỉ làm tăng nguy cơ béo phì mà còn ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa và sức khỏe tim mạch của trẻ. Bên cạnh đó, nước ngọt có ga và các loại đồ uống chứa nhiều đường cũng không nên sử dụng thường xuyên vì dễ làm tăng lượng đường trong khẩu phần ăn.
Cha mẹ cũng cần hạn chế cho trẻ uống quá nhiều nước đá lạnh để giảm nguy cơ viêm họng, đồng thời tránh tình trạng ê buốt ở những trẻ có răng nhạy cảm hoặc sâu răng.
Khuyến khích trẻ vận động mỗi ngày
Bên cạnh chế độ dinh dưỡng hợp lý, hoạt động thể chất cũng đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển toàn diện của trẻ.
Việc duy trì vận động thường xuyên giúp tăng cường chức năng tim mạch và hô hấp, phát triển hệ cơ xương, cải thiện mật độ xương và hỗ trợ kiểm soát cân nặng. Ngoài ra, vận động còn giúp trẻ giảm căng thẳng, ngủ ngon hơn và nâng cao sức khỏe tinh thần.
Cha mẹ nên khuyến khích trẻ tham gia các hoạt động ngoài trời vào thời điểm mát mẻ trong ngày, đồng thời tránh vận động dưới trời nắng gắt để hạn chế nguy cơ say nắng hoặc mất nước.
Một chế độ dinh dưỡng hợp lý trong mùa hè không chỉ giúp trẻ duy trì năng lượng cho học tập và vui chơi mà còn góp phần tăng cường sức đề kháng, phòng ngừa mất nước và hỗ trợ phát triển toàn diện. Cha mẹ nên xây dựng thực đơn cân đối với đầy đủ bốn nhóm dưỡng chất, ưu tiên thực phẩm tươi mát, bổ sung đủ nước, vitamin và khoáng chất, đồng thời hạn chế đồ ăn nhanh, nước ngọt và thực phẩm nhiều dầu mỡ. Kết hợp chế độ ăn khoa học với vận động hợp lý sẽ giúp trẻ có một mùa hè khỏe mạnh, năng động và phát triển tốt.