Dị ứng là tình trạng rất phổ biến ở cả trẻ em lẫn người lớn và có thể ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống. Nhiều người thắc mắc liệu dị ứng có thể tự biến mất theo thời gian hay tồn tại suốt đời. Thực tế, một số loại dị ứng có thể giảm dần khi lớn lên, nhưng cũng có những trường hợp kéo dài dai dẳng nhiều năm.
Dị ứng là gì?
Dị ứng xảy ra khi hệ miễn dịch phản ứng quá mức với một chất vốn vô hại như phấn hoa, bụi, lông động vật hay thực phẩm. Khi tiếp xúc với các tác nhân này, cơ thể sẽ sản sinh kháng thể và giải phóng histamine – chất gây ra các triệu chứng dị ứng quen thuộc như hắt hơi, ngứa, nổi mề đay hoặc nghẹt mũi.
Theo thống kê tại Mỹ, dị ứng là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây bệnh mạn tính, ảnh hưởng đến hàng chục triệu người mỗi năm.
Dị ứng có khỏi hoàn toàn được không?
Hiện nay vẫn chưa có phương pháp điều trị giúp chữa khỏi hoàn toàn dị ứng. Tuy nhiên, nhiều biện pháp có thể giúp kiểm soát triệu chứng, giảm mức độ nhạy cảm của cơ thể với tác nhân gây dị ứng và cải thiện chất lượng cuộc sống.
Một số người có thể thấy tình trạng dị ứng giảm dần theo thời gian, đặc biệt là các dị ứng xuất hiện từ nhỏ. Tuy nhiên, điều này phụ thuộc vào loại dị ứng và mức độ phản ứng của từng người.
Một số dị ứng có thể tự biến mất khi trưởng thành
Nhiều nghiên cứu cho thấy trẻ em có khả năng “vượt qua” một số dị ứng thực phẩm khi lớn lên. Dị ứng sữa, trứng, đậu nành hoặc lúa mì thường có xu hướng giảm dần theo tuổi tác. Trong khi đó, các dị ứng với đậu phộng, hải sản, cá hoặc các loại hạt thường kéo dài lâu hơn và ít có khả năng tự hết.
Ngoài dị ứng thực phẩm, một số người nhận thấy dị ứng phấn hoa hoặc lông thú cưng trở nên nhẹ hơn khi trưởng thành. Các chuyên gia cho rằng việc tiếp xúc với lượng nhỏ dị nguyên trong thời gian dài có thể giúp cơ thể dần thích nghi và giảm phản ứng quá mức của hệ miễn dịch.
Tuy nhiên, dị ứng cũng có thể xuất hiện ở bất kỳ giai đoạn nào của cuộc đời. Không ít người trưởng thành bất ngờ bị dị ứng với những tác nhân mà trước đây họ hoàn toàn bình thường.
Liệu pháp miễn dịch giúp giảm mức độ dị ứng
Dù chưa thể chữa khỏi hoàn toàn, liệu pháp miễn dịch được xem là phương pháp giúp thay đổi phản ứng của cơ thể với dị nguyên theo thời gian.
Phương pháp này thường được chỉ định khi thuốc không kiểm soát tốt triệu chứng hoặc người bệnh khó tránh tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng. Liệu pháp miễn dịch hoạt động bằng cách cho cơ thể tiếp xúc với lượng dị nguyên tăng dần để xây dựng khả năng dung nạp.
Hiện nay, liệu pháp miễn dịch có thể được thực hiện thông qua tiêm dị ứng hoặc ngậm thuốc dưới lưỡi. Một số trường hợp dị ứng đậu phộng ở trẻ em cũng có thể áp dụng liệu pháp miễn dịch đường uống nhằm giảm nguy cơ phản vệ khi vô tình tiếp xúc với thực phẩm gây dị ứng.
Sau nhiều năm điều trị, một số người có thể giảm đáng kể triệu chứng, trong khi người khác vẫn cần duy trì liệu pháp để kiểm soát bệnh lâu dài.
Những triệu chứng thường gặp khi bị dị ứng
Dị ứng có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan khác nhau trong cơ thể, đặc biệt là đường hô hấp và da. Người bệnh thường gặp các biểu hiện như hắt hơi liên tục, nghẹt mũi, chảy nước mũi, ngứa mắt, chảy nước mắt hoặc nổi mề đay.
Trong trường hợp nặng, dị ứng có thể gây phản vệ – tình trạng nguy hiểm khiến đường thở co thắt, tụt huyết áp và đe dọa tính mạng nếu không được cấp cứu kịp thời.
Các phương pháp giúp kiểm soát triệu chứng dị ứng
Để giảm khó chịu do dị ứng gây ra, bác sĩ thường chỉ định thuốc kháng histamine nhằm ngăn tác động của histamine trong cơ thể. Các thuốc này giúp cải thiện tình trạng hắt hơi, ngứa mắt, sổ mũi và nổi mẩn.
Ngoài ra, thuốc xịt mũi corticosteroid cũng được sử dụng phổ biến để giảm viêm và giảm nghẹt mũi. Trong những trường hợp dị ứng nghiêm trọng hơn, bác sĩ có thể kê corticosteroid đường uống hoặc thuốc ổn định dưỡng bào nhằm kiểm soát phản ứng viêm.
Với người có nguy cơ phản vệ, epinephrine dạng tiêm là thuốc cần mang theo bên mình để xử lý cấp cứu khi xảy ra phản ứng dị ứng nghiêm trọng.
Cách phòng ngừa dị ứng hiệu quả
Biện pháp quan trọng nhất để phòng ngừa dị ứng là hạn chế tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng. Tuy nhiên, điều này không phải lúc nào cũng dễ thực hiện, đặc biệt với những người dị ứng phấn hoa, bụi hoặc lông vật nuôi.
Trong trường hợp chưa xác định rõ nguyên nhân dị ứng, việc ghi chép nhật ký sinh hoạt, thực phẩm ăn uống và môi trường tiếp xúc có thể giúp xác định yếu tố kích hoạt triệu chứng.
Bên cạnh đó, giữ không gian sống sạch sẽ, sử dụng máy lọc không khí, vệ sinh chăn ga thường xuyên và đeo khẩu trang khi ra ngoài cũng giúp giảm nguy cơ bùng phát dị ứng.
Khi nào cần gặp bác sĩ?
Người bệnh nên đi khám nếu các triệu chứng dị ứng kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc ảnh hưởng đến giấc ngủ và sinh hoạt hằng ngày. Ngoài ra, nếu xuất hiện dấu hiệu khó thở, sưng họng, chóng mặt hoặc tụt huyết áp sau khi tiếp xúc với dị nguyên, cần cấp cứu ngay vì đây có thể là phản vệ.
Dị ứng là tình trạng phổ biến và chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn. Tuy nhiên, nhiều trường hợp có thể cải thiện theo thời gian hoặc được kiểm soát hiệu quả nhờ thay đổi lối sống, dùng thuốc và liệu pháp miễn dịch. Việc hiểu rõ nguyên nhân gây dị ứng và chủ động phòng tránh sẽ giúp người bệnh hạn chế triệu chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống lâu dài.