Một nghiên cứu được công bố tại hội nghị ENDO 2026 của Hiệp hội Nội tiết Hoa Kỳ đã phát hiện sự hiện diện của nhiều hóa chất gây rối loạn nội tiết (EDCs) trong sữa mẹ và nước tiểu trẻ sơ sinh. Các nhà khoa học cho rằng đây là vấn đề đáng quan tâm bởi giai đoạn đầu đời là thời điểm cơ thể đặc biệt nhạy cảm với các tác nhân môi trường có thể ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe.
Nhiều hóa chất gây rối loạn nội tiết xuất hiện trong sữa mẹ và trẻ sơ sinh
Tại hội nghị ENDO 2026 diễn ra ở Chicago (Mỹ), các nhà nghiên cứu đã công bố kết quả theo dõi 336 cặp mẹ – con tham gia dự án LIFE-MILCH tại Italy.
Các mẫu sữa mẹ và nước tiểu trẻ được thu thập vào thời điểm 1 tháng, 3 tháng và 6 tháng sau sinh. Nhóm nghiên cứu tiến hành phân tích hơn 50 loại hóa chất khác nhau, bao gồm bisphenol, phthalate, paraben, thuốc trừ sâu và các hợp chất hữu cơ có khả năng gây rối loạn nội tiết.
Theo kết quả nghiên cứu, nhiều hóa chất được phát hiện với tần suất đáng kể trong cả sữa mẹ và nước tiểu trẻ sơ sinh.
BPA và các chất thay thế xuất hiện phổ biến
Bisphenol A (BPA) – hóa chất thường được sử dụng trong sản xuất nhựa và bao bì thực phẩm – là một trong những chất được phát hiện nhiều nhất. Khoảng 51,2% mẫu sữa mẹ được ghi nhận có BPA ở thời điểm một tháng sau sinh và 49,8% vẫn còn chứa chất này sau 6 tháng.
Đáng chú ý, gần một phần ba trẻ sơ sinh đã có BPA trong nước tiểu ngay từ những tháng đầu đời. Tỷ lệ này tăng lên 67,6% khi trẻ được 6 tháng tuổi.
Bên cạnh BPA, các nhà khoa học cũng phát hiện Bisphenol S (BPS) – một chất thường được dùng để thay thế BPA – trong 10,7% mẫu sữa mẹ sau sinh một tháng và 18,3% mẫu sau 6 tháng. Trong nước tiểu trẻ sơ sinh, tỷ lệ phát hiện BPS tăng từ 22,4% lên 41,2% theo thời gian.
Phthalate và paraben xuất hiện với tỷ lệ cao
Nghiên cứu cũng ghi nhận nhóm hóa chất phthalate có mặt ở mức đáng lo ngại. Dibutyl phthalate (DBP) và các hợp chất cùng nhóm được tìm thấy trong 90,2% mẫu sữa mẹ ở thời điểm một tháng sau sinh và 86,5% mẫu sau 6 tháng.
Trong khi đó, tỷ lệ phát hiện phthalate trong nước tiểu trẻ sơ sinh tăng mạnh từ 30,3% lúc mới sinh lên 79,4% khi trẻ được 6 tháng tuổi.
Ngoài ra, methylparaben (MePB) và ethylparaben (EtPB) – những chất bảo quản thường xuất hiện trong mỹ phẩm và sản phẩm chăm sóc cá nhân – cũng được phát hiện thường xuyên trong cả sữa mẹ lẫn nước tiểu trẻ em.
Một số hóa chất nông nghiệp cũng được phát hiện
Các nhà khoa học còn tìm thấy glufosinate, một hoạt chất thuốc diệt cỏ, trong 27,4% mẫu sữa mẹ sau sinh một tháng và 31,9% mẫu sau ba tháng. Trong nước tiểu trẻ sơ sinh, tỷ lệ phát hiện chất này dao động từ 38% đến gần 45%.
Đối với nhóm hydrocarbon thơm đa vòng (PAHs) – các chất có thể phát sinh từ khói xe, khói thuốc lá hoặc quá trình đốt cháy nhiên liệu – mức độ xuất hiện trong sữa mẹ tương đối thấp nhưng vẫn được ghi nhận trong nước tiểu của trẻ.
Theo nhóm nghiên cứu, phần lớn các hóa chất gây rối loạn nội tiết được phát hiện có liên quan đến thói quen ăn uống và việc sử dụng các sản phẩm chăm sóc cá nhân hoặc đồ dùng gia đình.
Các nguồn phơi nhiễm phổ biến có thể bao gồm:
- Hộp nhựa đựng thực phẩm.
- Bao bì thực phẩm và đồ uống.
- Mỹ phẩm, kem dưỡng da.
- Dầu gội, sữa tắm.
- Chất tẩy rửa gia dụng.
- Thuốc bảo vệ thực vật tồn dư trong thực phẩm.
Do đó, trẻ sơ sinh có thể tiếp xúc với các hóa chất này thông qua môi trường sống và gián tiếp qua sữa mẹ.
Trẻ sơ sinh là nhóm dễ bị tổn thương nhất
Tiến sĩ Maria Elisabeth Street, chuyên gia Nội tiết Nhi khoa tại Đại học Parma (Italy), cho biết sữa mẹ vẫn là nguồn dinh dưỡng tốt nhất cho trẻ sơ sinh và cần được bảo vệ khỏi các tác nhân ô nhiễm môi trường.
Theo bà, giai đoạn sơ sinh là “cửa sổ phơi nhiễm quan trọng” bởi cơ thể trẻ đang phát triển nhanh chóng và đặc biệt nhạy cảm với các yếu tố tác động từ bên ngoài.
Nhiều nghiên cứu trước đây cho thấy tiếp xúc với các hóa chất gây rối loạn nội tiết có thể liên quan đến:
- Rối loạn phát triển thần kinh.
- Thay đổi hoạt động hormone từ giai đoạn sơ sinh.
- Ảnh hưởng đến hệ sinh sản.
- Tăng nguy cơ béo phì và rối loạn chuyển hóa.
- Thay đổi tốc độ tăng trưởng của trẻ.
Một số tác động có thể không xuất hiện ngay mà chỉ biểu hiện sau nhiều năm.
Kêu gọi các biện pháp giảm phơi nhiễm hóa chất
Kết quả nghiên cứu đã thúc đẩy các chương trình phòng ngừa tại Italy nhằm giảm sự hiện diện của các hóa chất gây rối loạn nội tiết trong sản phẩm tiêu dùng.
Nhiều doanh nghiệp và tổ chức liên quan đã cam kết tăng cường giám sát cũng như hạn chế sử dụng các hóa chất tiềm ẩn nguy cơ trong sản xuất.
Các nhà nghiên cứu cũng kêu gọi cơ quan y tế và nhà hoạch định chính sách xây dựng các chiến lược phòng ngừa dài hạn nhằm bảo vệ phụ nữ mang thai, bà mẹ cho con bú và trẻ sơ sinh khỏi nguy cơ phơi nhiễm hóa chất từ môi trường.
Nghiên cứu mới tại ENDO 2026 cho thấy trẻ sơ sinh có thể tiếp xúc với nhiều hóa chất gây rối loạn nội tiết ngay từ những tháng đầu đời thông qua môi trường sống và sữa mẹ. Dù sữa mẹ vẫn là nguồn dinh dưỡng tối ưu cho trẻ, các chuyên gia nhấn mạnh cần có những biện pháp kiểm soát ô nhiễm và giảm phơi nhiễm hóa chất trong đời sống hằng ngày để bảo vệ sức khỏe của thế hệ tương lai.